Juliana, een boekbespreking

Als ik, later als ik groot ben, niet Alberto Manguel kan worden, dan wil ik Jolande Withuis worden – zo schreef ik op Goodreads. Ik heb haar biografie over Pim Boellaard, haar onderzoek naar de afhandeling van oorlogstrauma’s in Europa na de Tweede Wereldoorlog en haar essays over vrouwen in de literatuur gelezen. Ik vind haar analyses diepgaand en haar woorden zo eloquent. Ik zou willen dat ik zo eloquent was (en dat ik niet drie zinnen achter elkaar met ‘ik’ zou laten beginnen). Jolande Withuis is één van mijn favoriete schrijvers. Vanzelfsprekend wilde ik haar biografie van de Nederlandse koningin Juliana lezen. Dat heb ik eind 2017 gedaan en hierbij mijn boekbespreking.

Of eigenlijk kan ik over de bespreking van het boek best kort zijn. Deze bespreking gaat meer over de biografe en over een ontdekking die ik deed tijdens het lezen van dit boek. Hoewel dit de zoveelste biografie is op mijn leestlijstje en ik hier al eens verteld heb waarom ik levensverhalen zo graag lees, ontdekte ik nu pas een fundamentele waarheid over biografieën. Maar nu eerst het boek zelf.

Mijn review van het boek lees je op Goodreads hier. Juliana was geen competente koningin. Bernhard maakte het haar nog vele malen moeilijker. Withuis schrijft zo gedegen als ze altijd doet en heeft fantastisch onderzoek gedaan in met name correspondentie van Juliana. Omdat ze geen toegang kreeg tot het particuliere Koninklijk Huisarchief, was ze enigszins beperkt in haar onderzoeksmogelijkheden. Dit heeft ze heel knap opgevangen. Misschien had Withuis angst dat ze een tekort aan informatie had en herhaalt ze om die reden regelmatig wat ze al eerder heeft geschreven in het boek. Ik begrijp haar samenvattingen na hoofdstukken niet zo. Er staat niets in dat je niet vlak daarvoor al hebt gelezen.

Inderdaad heb ik door de biografie het gevoel dat Withuis informatie tekort is gekomen over Juliana’s optreden als staatshoofd. Withuis put uit de dagboeken van ministers en kan effecten van Juliana’s beslissingen lang niet altijd zien, omdat ze de documentatie voorafgaand aan de beslissingen door Juliana niet heeft kunnen inzien. De ministers spreken ook in hun persoonlijke zielenroerselen echter niet van grote beïnvloeding door Juliana. Wel van gestuntel. Dat gestuntel van de Koningin kunnen de bewindslieden ook nergens anders delen dan in hun dagboeken, dus het is begrijpelijk het daar tegen te komen wanneer de Koningin stuntelt – en dat deed ze opvallend vaak.

Een uiterst belangrijke component in Juliana’s leven is haar vrijzinnig christelijk geloof. Vatbaat voor occultisme en bakerpraatjes. Juliana wantrouwde de wetenschap. Dit zo grote aspect van Juliana’s leven is in een biografie niet te vermijden, maar in de behandeling daarvan leek het mij dat Withuis hinder had van haar eigen achtergrond. Jolande Withuis is een kind van communistische ouders. Ze weet uit eigen ervaring bijzonder veel van het CPN-milieu en, voor mij een groot pluspunt in de biografie, verweeft de standpunten van de communistische subcultuur goed in het boek. Ik kom weinig tegen dat de reacties van de CPN, die zo weinig serieus werd genomen tijdens de Koude Oorlog, worden meegenomen in een geschiedenis waar ze weinig in hebben kunnen ingrijpen.

Withuis heeft geen begrip van het christendom en begrijpt Juliana’s hunkering naar God en een door God geschonken bestemming niet. Bij de slotconclusies in het boek merkt Withuis nogmaals op hoe gevaarlijk Juliana’s vatbaarheid voor esoterie en complottheorietjes was, hoe onbegrijpelijk dat Juliana daar geen weerwoord op kreeg. Een mij logische redenatie van Withuis. Maar ze vervolgt met eenzelfde verbazing over Juliana’s religiositeit als geheel. En daar constateerde ik dat een andere biograaf dit beter had kunnen begrijpen. Dit zit nu eenmaal niet in Withuis’ vezels.

Een biografie is zo sterk als zijn biograaf. Natuurlijk al omdat die biograaf goed onderzoek moet doen en de kunst moet verstaan geschiedenis en persoonlijke beweegredenen te analyseren. Maar achtergrond, merkte ik ditmaal, speelt merkwaardig sterk mee. Withuis is één van de meest capabele biografen in het Nederlands taalgebied, maar wanneer de achtergrond van de biograaf zo verschillend is van die van de hoofdpersoon, dan blijft een deel van het karakter van de hoofdpersoon in de schaduw.

Goed onderzoek kan niet vervangen wat de biograaf als eigen achtergrond meeneemt. Begrip komt niet volledig voort uit analyse, maar ook uit gedeelde levenservaring. Biografieën zijn kwetsbaar werk.

Advertenties

Myers Briggs nogmaals

‘Onwetenschappelijk’ is tegenwoordig newspeak voor ‘onwaar’. Dat zijn in werkelijkheid geen synoniemen.Niet het enige maar voor mij wel het recentste artikel dat de Myers Briggs-test onwetenschappelijk en niet waterdicht is, las ik hier. Ik las het op Facebook en in de reacties daar, kwam veelvuldig langs dat toch veel mensen er persoonlijk veel aan hadden gehad. Daarom kwam meermaals als antwoord de vergelijking (en mijns inziens terecht) met astrologie. Heeft ook heel veel mensen persoonlijk geholpen, maar als jij, je vader en die collega jullie herkennen in een horoscoop, bewijst dat de werkzaamheid van astrologie niet..

In het geval van een psychologisch test is wetenschappelijkheid, newspeak of niet, wel een terecht criterium en ik zou het vervelend vinden te lijken op lichtgelovigen, maar zoals ik hier al eerder schreef, heb ik wel baat gehad bij het doen van een aantal MBTI’s. Ik vulde waarschijnlijk in wat ik het liefste wilde, maar dat hetgeen ik het liefste wilde, leidde tot de conclusie dat er een best behoorlijk deel van de mensheid zo in elkaar steekt en dat ik niet raar zou zijn, dat was een opluchting.

Ook bij de reacties las ik de opmerking dat Myers Briggs iedereen een gevoel van opluchting mag geven, maar dat het niet je schuilplaats moet zijn als je gevraagd wordt op te treden. Je moet je niet verweren met de redenering dat je iets niet kàn, omdat je een WXYZ bent. Je verweer mag alleen gestoeld zijn op een beredeneerde overtuiging. Daar kan ik me wel in vinden. Schermen met een door anderen op jouw geplakt predicaat vind ik ook laf.

Al met al, wat ben ik blij dat het verhaaltje van Myer Briggs me van het idee heeft afgeholpen dat ik een extremiteit was.

Over andere weblogs: Shanna

Ik heb geen blogroll. Vroeger had ik een blogroll, op Blogger. Een lijst met aanbevolen weblogs. Weblogs over aan hier gerelateerde onderwerpen, met een opinie die ik onderschrijf, of van mensen die ik een warm hart toedraag. Hier op WordPress heb ik geprobeerd zo’n lijstje te maken. Wat me in eerste instantie werd aangeboden door WordPress was het lijstje met blogs die ik volg. Dat is niet hetzelfde. Ik volg een aanzienlijke groep weblogs voor mijn werk. Die beveel ik niet aan, ik lees ze omdat ik de informatie nodig heb.

Nu kreeg ik een best lange tijd geleden een heldere ingeving: waarom maak ik geen rubriek met postings over weblogs die ik aanbeveel? Bij deze vang ik daarmee aan en dat doe ik met een voor mij heel belangrijk weblog.

Shan.nl ken ik nog maar gênant kort. Jarenlang ken ik de auteur al. Van het Forum. Daarna op Twitter en Facebook. Nu op Instagram. Shanna is intelligent, humoristisch en dol op feitjes. Rijkelijk laat ontdekte ik op Twitter dat ze een weblog heeft. Niet over stedentrips, over recepten, of over kinderen, maar stukken met inhoud. Shanna houdt van boeken, van feiten, van encyclopedische kennis. Ze schrijft over details in de geschiedenis, over oorzaak en gevolg en over smerig lekker eten. Ze schrijft goed, intelligent, doorwrocht en ze schrijft met humor.

Ik begin bewust deze serie met het weblog van Shanna. Ga haar niet lastigvallen, maar lees haar vooral. Ze is goed.

Twitter

Met mijn kennismaking met Internet trad ik pas in de wereld. In 2002 registreerde ik me op een online forum, hier eerder besproken, en dit was zonder overdrijven mijn emancipatie. Niet eerder gaf ik publiekelijk mijn mening, want een mogelijk ongeïnformeerde mening kan afgestraft worden en dat brengt het risico van gezichtsverlies. Mijn eigenwaarde ligt aan de oppervlakte en raakt dan beschadigd. Word ik behandeld als een nul, dan ben ik in mijn ogen een nul en dit zullen velen van mijn lezers herkennen bij zichzelf. Ter voorkoming van gezichtsverlies dek ik mij in met kennis en zeg ik alleen iets als ik overtuigd ben dat wat ik denk klopt.

Het forum gaf me de indruk dat ik deugde. Ik heb er vrienden aan overgehouden. Ik ben pas echt iemand sinds dat forum. 

Rond 2008 bloedde dat forum dood en ik heb geen vervangend forum gevonden waar ik evenzeer werd uitgedaagd en gerespecteerd. Het is geen toeval dat ik binnen een jaar daarna ben gaan bloggen, ook al is de respons vele malen kleiner (maar ik waardeer die respons evenzeer). 

Datzelfde jaar vond ik iets van vervanging in Twitter. Het is veel te kort van stof om goed te discussiëren, maar alles wat me maar kan interesseren komt vanzelf voorbij in mijn timeline en het is mijn primaire bron van nieuws. Ook aan Twitter heb ik vrienden overgehouden, maar niemand maakt mij nog wijs dat Twitter niet aan het doodbloeden is. 

Het bedrijf achter Twitter draait verlies, de meeste tweets over welk onderwerp dan ook komen van een vaste kern van mensen en nu net hun reacties komen me inmiddels als overbekend en met zouteloze humor voor. Mijn vrienden zijn er steeds minder te vinden, nieuwe aanwas zie ik niet opduiken en het vervelendst van al: als je nu iets tweet is de kans klein dat je antwoord krijgt. Je kunt het net zo goed laten. 

Zoals veel anderen in mijn timeline heb ik geprobeerd de pit er weer in te krijgen door iets provocatiever te tweeten, maar dat past me helemaal niet. Ik kraam dan zeikerige onzin uit en uiteindelijk leverde het me net zo weinig reacties op. Mijn primaire bron voor informatie is nu Instagram en het scheelt me aanmerkelijk veel tijd. Wat kon ik uren dwalen op Twitter. 

Enige dat ik nog mis is een medium waar ik durf te uiten wat ik denk en waar die denkbeelden  getoetst worden door anderen. Daar is deze blog ideaal geschikt voor en ik ga posten wat ik denk, maar dat toetsen is nog steeds een onzekerheid. Jullie blijven welkom om te reageren. Ook al is dat zelden bij blogs, van wie dan ook, een stroom van interactie. 

Ik zou mijn heil kunnen zoeken bij een offline discussiegroep, maar het punt is dat ik graag een dag over een reactie nadenk voordat ik antwoord – en ik hou niet zo van live omgang met mensen die mijn vrienden niet zijn. Dit zullen vele lezers ook weer herkennen. 

In ieder geval post ik meer hier de aankomende tijd.