Under the banner of heaven, een boekbespreking

underthebannerofheaven

Wordt dit wel een boekbespreking? Ik zit dit in spanning met jullie af te wachten. Nu al weet ik een groot risico te lopen om de overstap te maken van de inhoud van het boek naar de inhoud van het ridicule geloof waar het boek verslag van legt. En ridicuul is mijn eigen bestempeling.

Boek en documentaire

Jon Krakauer, bestseller-auteur van Into the Wild, over een tiener die zijn burgerlijk leven plotseling vaarwel zegt en gaat zwerven richting de wouden van Alaska, schreef Under the banner of heaven naar aanleiding van een ontvoeringszaak. Zoals ik deze boekbespreking het risico loop over dat ridicule geloof te gaan schrijven, zo heeft Krakauer zelf dat risico ook gelopen en niet kunnen ontwijken. Zijn onderzoek naar de ontvoeringszaak meanderde richting de religieuze achtergrond van slachtoffer én dader. Ze waren leden van dezelfde religie en waarschijnlijk is de ontvoering geslaagd omdat de dader religieuze dreigementen uitte die het slachtoffer heel goed verstond vanwege haar achtergrond. De fascinatie voor de absurde religie van Under the banner of heaven heeft Krakauer gehouden, want jaren later maakte hij met Ron Howard een documentaire onder diezelfde naam en spitste zich daarin toe op een splinterbeweging van de religie: de fundamentalist church of Jesus Christ of Latter Day Saints (FLDS), een kerk waar ik eerder hier kort over blogte. Het was die documentaire die ik eerst zag, waarna ik het boek op zocht om te lezen.

De documentaire

Krakauer en Howard spitsen zich in de documentaire toe op Warren Jeffs, de nu gevangen zittende leider van de FLDS met zijn manipulaties, zijn seksueel misbruik van jonge kinderen en zijn stimuleren van kinderarbeid. Ik geef eerlijk toe dat ik de documentaire drie keer heb gezien. Omdat het nieuwsgierigheid naar het boosaardige in mij opwekte. Er zijn oorspronkelijke geluidsopnames in de documentaire opgenomen van Warren Jeffs die één van zijn piepjonge bruiden publiekelijk ontmaagd, waarna zij hem moet bedanken. Ik zeg dit erbij als aanwijzing van het in mij opgewekte voyeurisme. Ik was perplex dat zulke opnamen bestaan en beschikbaar zijn. Ik ben naïef, want de ene na de andere sekstape komt ook overal beschikbaar. Dat voyeurisme van mij neem ik mezelf kwalijk. Beschouw dit als een openlijke biecht.

De religie

Krakauer spreekt in zijn boek maar relatief kort over Warren Jeffs. Er zijn ook zo veel facetten om op in te gaan. Under the banner of heaven gaat over de Kerk van de Heiligen der Laatste Dagen (Latter Day Saints of: LDS). Het is de enige religie met miljoenen-aanhang die in de nieuwe wereld is ontstaan. Je kent ze ook wel onder de naam mormonen. In mijn vakgebied zijn de mormonen beroemd omdat ze fors investeren in genealogisch onderzoek. Daar wordt in het boek niet uitgebreid op ingegaan, maar dat genealogisch onderzoek dient om te wederdopen. In het mormoonse geloof kunnen overleden zielen alsnog ‘gered’ worden en met redding bedoelen ze opname in de religie. De mormonen zijn zo van deze redding overtuigd dat ze ook de slachtoffers van de shoah uitzoeken en alsnog dopen. Ze hebben daarin geen empathie. Wat ik ook al ergens had opgevangen voordat ik het boek las, is dat mormonen niet onder invloed mogen raken van substanties. Ze drinken dus geen alcohol, maar ook geen koffie en thee. Schijnt.

Dat exotisme wordt ruimschoots aangevuld in het boek. Vooral bij de stichting en de groei van de religie staat Krakauer uitgebreid stil. Joseph Smith, de man die zei profetieën ontvangen te hebben op een heuvel in Pennsylvania, is de stichter van deze nieuwe religie. Hij had een halve opvoeding genoten in christendom en daarom komt een redelijk deel van deze religie bekend voor. Daar heeft hij geput uit wat hij al wist. De verdere boodschappen die Smith kreeg van de engel Moroni op die heuvel zijn in zo’n zelfde mate absurd en onrealistisch als de naam van die engel dat ik elke bladzijde weer verbaasd was dat er serieus mensen ingetrapt zijn.

Wat tekent de religie nog meer, behalve absurditeit en hun beroemdste wapenfeit: de veelwijverij? Het zijn zeer hardwerkende mensen. Mormonen staan in de Verenigde Staten bekend als rechtlijnig, bescheiden levend, bekeerziek en wapenlievend. Vooral vanwege hun veelwijverij zijn ze hard bestreden in de 19e eeuw. Aan de kant van de mormonen én evenzo aan de kant van hun tegenstrevers zijn vele doden gevallen. Krakauer schrijft over doofpotaffaires bij massamoorden door mormonen. Na het lezen van het boek begreep ik dat aan de mormoonse zijde van de Verenigde Staten sterke behoefte is aan vrije beschikking over wapens door burgers. Ze vrezen anders vermoord te worden door hun tegenstanders.

Het boek

Het leest als een speer. De religie, de geschiedenis, de kopstukken – alles is zo absurd en misdadig dat je het verhaal niet weg kunt leggen. Krakauer is positief over het harde werken en het streven naar morele zuiverheid van gewone mormonen, maar dat is ook het enige. Je merkt dat hij de kerk, de theologie, de profetieën (die echt elke gelovige, wanneer dan ook legitiem kan hebben en mededelen) en de veelwijverij verafschuwt. Ben ik te zeer beïnvloed door Krakauers eigen negativiteit? Ik denk niet dat me dat gelukt zou zijn. Het was vooraf aan het lezen van het boek net zo duidelijk als erna: deze religie deugt niet. Theologisch niet. Het is onzin. Dat zullen veel mensen van alle religies zeggen, maar er zijn checks and balances in andere religies. Dit is door een stel kinkels bij elkaar verzonnen en mensen die de verdediging en kracht van een groep zochten, hebben zich hierbij aangesloten. De mormonen hebben geen checks and balances. Er is geen enkele controle mogelijk op de profetieën. De formele instantie van de kerk in Salt Lake City probeert het wel, maar heeft geen theologische grond om een bewering af te wijzen. Hun fundamentele theologie stelt dat je elke dag willekeurig welke opdracht van God kunt krijgen en dat dit geldig is.

Nog een spoiler

De Amerikaanse regering heeft eind negentiende eeuw de mormonen diplomatiek klem gezet. Als ze niet zouden stoppen met de veelwijverij, zouden ze niet kunnen leven in de Verenigde Staten. Sindsdien is het formeel verboden binnen de kerk en houdt men zich aan monogamie of trouwt men formeel met maar één van hun vrouwen.

Die veelwijverij, die kwam tot stand omdat Joseph Smith toen hij eenmaal macht had, ook jeuk kreeg. Hij doorzag dat hij kansen had op avontuurtjes als leider en kon zich er niet van weerhouden. Tot zijn drommelse geluk kreeg hij juist op dat moment de openbaring dat het de bedoeling is dat mannen met zoveel mogelijk vrouwen trouwen en dat vrouwen maar met één man trouwen. God danst naar onze pijpen.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s